Lista miejskich roślin

» Miejska zieleń»Lista miejskich roślin

LISTA ROŚLIN MIEJSKICH przyjaznych alergikom i środowisku

 

Które rośliny są przyjazne alergikom i jednocześnie pochłaniają sporo zanieczyszczeń? Poniżej przedstawiamy jedyną swego rodzaju listę, którą przygotowaliśmy wspólnie z dr hab. Magdalena Kuchcik z Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN oraz ekspertem od smogu - Robert Popek (proszę wstawić link do wpisu o ekspercie)

Jak czytać wyniki?

 

ALERGIE

 

„W ramach naszych badań stworzyliśmy listę drzew i krzewów przyjaznych alergiom i miejskiemu środowisku – mówi dr hab. Magdalena Kuchcik z Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN. - Poniżej znajduje się pełny wykaz badanych przez nas roślin z oznaczeniem klasy alergenności danej rośliny. Klasa 3 – oznacza rośliny silnie uczulające, a klasa 0 – rośliny potencjalnie bezpieczne dla alergików.

W miejskim środowisku, a także dodatkowo pod wpływem zanieczyszczeń zmienia się fizjologia roślin, co sprawia że silnie alergizujące rośliny takie jak brzoza produkują większe ilości uczulających pyłków – mówi dr hab. Magdalena Kuchcik. - Dodatkowo alergeny przenoszone są poprzez pył zawieszony, który z łatwością dostaje się do najdalszych części układu oddechowego, wywołują reakcje natychmiastowe np. napady astmy. Biorąc pod uwagę ilość pyłków produkowanych przez najmocniej uczulające drzewa np. brzozę, której jeden kwiatostan produkuje ok.5,5mln pyłków w okresie pylenia przyjmuje się, że nawet pojedyncza, uczulająca roślina ma ogromny wpływ na jakość alergenną powietrza.

 

Co więc warto sadzić, a czego unikać?

 

Przeprowadzone w ramach projektu przez alergologów z Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi badania dowodzą, że wśród drzew o niskim potencjale alergennym znajdują się: klon, kasztanowiec, robinia, bez, jarząb, śliwa, głóg jednoszyjkowy, grujecznik japoński, sosna, świerk, jodła, modrzew oraz żeńskie egzemplarze topoli, jesionu oraz wierzby. Wśród mało uczulających krzewów znalazły: cis pospolity, dereń, irga, forsycja, jaśminowiec, kalina koralowa, pęcherznica, pigwowiec, sumak, berberys, głóg, perukowiec podolski i tamaryszek. Wyróżniliśmy także rośliny pnące, które nie wpływają negatywnie na alergików takie jak: bluszcz pospolity, rdestówka bucharska oraz winobluszcz pięciolistkowy."

Lista roślin miejskich z oznaczaniem ich alergenności została stworzona przez klimatologów z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN i dr Wojciecha Dudka, alergologa z III Szpitala Miejskiego w Łodzi w ramach międzynarodowego projektu Nr 3CE292P3 „Wypracowanie i zastosowanie strategii adaptacyjnych i ograniczających oraz sposobów przeciwdziałania zjawisku miejskiej wyspy ciepła, realizowanego w ramach programu Europa Środkowa, a współfinansowanego przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (ERDF). Autorzy: Magdalena Kuchcik, Wojciech Dudek, Krzysztof Błażejczyk, Paweł Milewski, Anna Błażejczyk

 

PM

Jak odczytywać podane wartości PM?

 

„Większości roślin przyporządkowaliśmy poziom pochłaniania zanieczyszczeń na podstawie rankingu efektywności akumulacji PM na liściach wybranych gatunków drzew i krzewów, przeprowadzonego na podstawie badań wykonanych przez Samodzielny Zakład Przyrodniczych Podstaw Ogrodnictwa, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (w ramach grantu norweskiego nr. #PNRF-193-AI-1/07 - Phytoremediation of air pollutants as a tool of human helath risk reduction, kierowanego przez prof. dr hab. Stanisława Gawrońskiego) na roślinach rosnących, w celach porównawczych, w warunkach jednakowym poziomie zanieczyszczenia PM10 i PM2,5 - mówi dr inż. @Robert Popek. - Przedstawione wartości pokazują ilość zgromadzonych PM w mikrogramach na cm2. Potencjał pojedynczego drzewa można liczyć w gramach, natomiast parków i terenów zielonych już w kilogramach.

Czytając wyniki warto podkreślić że pokazują one ilość zanieczyszczeń zgromadzonych na liściach na koniec okresu wegetacji, jesienią. Liście opadając na ziemię powodują że szkodliwe dla ludzkiego zdrowia związki chemiczne trafiają do gleby. Niektóre z nich, takie jak związki organiczne ulegną częściowemu rozłożeniu przez grzyby i bakterie, natomiast metale ciężkie, gromadzone w pyłach będą akumulowane w glebie lub ściółce. Dlatego na obszarach o wysokim zanieczyszczeniu powietrza ważne jest aby opadłe liście drzew i krzewów traktować jako odpad toksyczny i pamiętać o ich regularnym grabieniu i utylizacji – podkreśla dr inż. Robert Popek. - Ważne jest również, aby pamiętać, że proces akumulacji pyłów na liściach jest procesem aktywnym, zanieczyszczenia są zbierane przez liście, częściowo zmywane przez deszcz i gromadzone na liściach na nowo. Dlatego ogólny potencjał drzew i krzewów w oczyszczaniu powietrza może być zwielokrotniony. Warto także podkreślić, że ważną rolę w oczyszczaniu powietrza pełnią rośliny iglaste, nie uwzględnione w rankingu, które akumulują duże ilości zanieczyszczeń, zwłaszcza w okresie zimowym, gdy stężenie szkodliwych substancji w powietrzu jest najwyższe. Jednakże w tym przypadku występuje problem z usunięciem zgromadzonych zanieczyszczeń, gdyż wymiana igieł nie następuje każdego roku.”

Źródła: lik do oryginalnej listy rankingowej http://airphytorem.sggw.pl/species_list.pdf

1. Popek R. 2017. Aktualny stan wiedzy na temat zanieczyszczenia powietrza pyłem zawieszonym i jego fitoremediacji przy pomocy roślin drzewiastych. W: J. Nyćkowiak, J. Leśny (eds.), Badania i Rozwój Młodych Naukowców w Polsce. Ochrona środowiska. Wydawnictwo Młodzi Naukowcy, Poznań, pp. 126-131,
2.Popek R., Gawrońska H., Sæbø A., Wrochna M., Gawroński S.W. 2013. Particulate matter on foliage of 13 woody species: Deposition on surfaces and phytostabilisation in waxes – a 3-year study. International Journal of Phytoremediation 15(3): 245-256.
3.Sæbø A., Popek R., Nawrot B., Hanslivn H.M., Gawronska H., Gawronski S.W. 2012. Plant species differences in particulate matter accumulation on leaf surfaces. Science of The Total Environment 427–428: 347-354

 

KLASA 3 - ROŚLINY CZĘSTO UCZULAJĄCE

 

• brzoza brodawkowata (Betula pendula) PM - 27,3
• olcha czarna (Alnus glutinosa) (PM dla Olszy Spaetha 15,0)
• leszczyna turecka (Corylus colurna) PM 15,9
• bukszpan wiecznie zielony

 

KLASA 2 – ROŚLINY RZADZIEJ UCZULAJĄCE, ALE WYKAZUJĄCE ALERGENNE DZIAŁANIE

 

• buk pospolity, (Fagus sylviatica)
• dąb czerwony, (Quercus rubra) PM 9,9, dąb szypułkowy (Quercus robur) PM 17,8
• jesion wyniosły (Fraxinus excelsior) (PM 10,9, PM dla pensylwańskiego 20,9)
• lipa drobnolistna(Tilia cordata),, lipa szerokolistna, (Tilia platyphyllos) (PM 13,9 – dla szerokolistnej – 19,4 dla drobnolistnej)
• platan klonolistny (Platanus xhispanica) PM 11,1
• topola biała (Populus alba) egzemplarz męski, topola czarna (Populus nigra) egzemplarz męski, topola Simona (Populus simonii) egzemplarz męski, (PM dla osika 8,4, PM dla kanadyjskiej 16,8)
• wierzba babilońska (Salix babylonica) egzemplarz męski, wierzba biała (Salix alba) egzemplarz męski, wierzba iwa (Salix caprea) egzemplarz męski, wierzba krucha (Salix fragilis) egzemplarz męski(PM dla wierzby nagrobnej 4,5)

 

KLASA 1 – ROŚLINY RZADKO UCZULAJĄCE

 

• Bez czarny (Sambucus nigra),PM 17,7
• cis pospolity (Taxus baccata) egzemplarz męski, PM 17,5
• cyprysik groszkowy (Chamaecyparis pisifera),
• cyprysik (Chamaecyparis sp.),
• czereśnia ptasia (Prunus avium),
• grab pospolity (Carpinus betulus),
• jałowiec (Juniperus sp.), jałowiec 'Blue Carpet' (Juniperus 'Blue Carpet'), jałowiec Pfitzera (Juniperus xmedia), jałowiec sabiński (Juniperus sabina), jałowiec wirginijski 'Grey Owl' (Juniperus virginiana),
• kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum), PM 9,2
• klon jawor (Acer pseudpolatanus), klon jesionolistny (Acer negundo) egzemplarz męski, klon polny (Acer campestre),klon pospolity (Acer platanoides), klon srebrzysty (Acer saccharinum) egzemplarz męski (PM 8,3 jawor – 19,4 polny),
• ligustr pospolity (Ligustrum vulgare),
• lilak pospolity (Syringa vulgaris), PM 24,6
• morwa biała (Morus alba),
• oliwnik wąskolistny (Elaeagnus angustifolia),PM 18,0
• robinia biała (Robinia pseudoacacia),PM dla odmiany 'Umbraculifera' 5,2
• róża ogrodowa (Rosa sp.),PM 10,7 dla okrywowej – PM 11,4 dla pomarszczonej
• sosna zwyczajna (Pinus sylvestris),
• świerk kłujący (Picea pungens), świerk pospolity (Picea abies),
• żywotnik zachodni (Thuja occidentalis).
KLASA 0 – ROŚLINY NIE UCZULAJĄCE (POTENCJALNIE BEZPIECZNE DLA ALERGIKÓW)
• ałycza 'Pissardii' (Prunus cerasifera),
• berberys thunberga (Berberis thunbergii),
• bluszcz pospolity (Hedera helix),PM 19,2
• cis pospolity (Taxus baccata) egzemplarz żeński,
• dereń biały (Cornus alba), PM 17,7, PM 10,9 dla rozłogowego
• forsycja pośrednia (Forsythia intermedia),PM 13,4
• głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna), głóg pośredni (Crataegus media),
• grujecznik japoński (Cercidiphyllum japonicum) egzemplarz męski,
• grusza pospolita (Pyrus pyraster),
• hortensja ogrodowa (Hydrangea sp.), bukietowa PM 8,2, krzewiasta – 21,5
• irga błyszcząca (Cotoneaster lucidus), irga dammera (Cotoneaster dammerii), irga pozioma (Cotoneaster horizontalis),
• jabłoń (Malus sp.), jabłoń purpurowa (Malus purpurea),(PM dla 'Van
• Eseltine' 13,4)
• jarząb mączny (Sorbus aria),
• jarząb pospolity (Sorbus aucuparia), (PM 14,1, PM dla szwedzkiego 19,1)
• jaśminowiec (Philadelphus sp.),
• jesion wyniosły (Fraxinus excelsior) ezgemplarz żeński,
• jodła jednobarwna (Abies concolor), jodła koreańska (Abies koreana),
• kalina koralowa (Viburnum opulus),PM 9,5 dla hordowiny
• karagana syberyjska (Caragana arborescens),
• klon jesionolistny (Acer negundo) egzemplarz żeński,
• kosodrzewina (Pinus mugo),
• krzewuszka cudowna (Weigela Florida),
• magnolia (Magnolia sp.),
• mahonia (Mahonia aquifolium),PM 8,8
• modrzew europejski (Larix decidua),
• ognik szkarłatny (Pyracantha coccinea),
• orzech czarny (Juglans nigra),
• ostrokrzew kolczasty (Ilex aquifolium),
• perukowiec podolski (Cotinus coggygria),
• pęcherznica kalinolistna (Physocarpus opulifolius), PM 11,4 -11,9
• pięciornik krzewiasty (Potentilla fruticosa),
• pigwowiec japoński (Chaenomeles japonica),
• porzeczka alpejska (Ribes alpinum), PM dla krwistej 16,6
• rdest sachaliński (Reynoutria sachalinensis),
• suchodrzew Maacka (Lonicera maackii),
• suchodrzew pospolity (Lonicera xylosteum),
• sumak octowiec (Rhus Typina),
• surmia bigoniowa (Catapla bignonioides),(PM 6,5 - PM dla wielkowiatowej 17,2)
• śliwa mirabelka (Prunus domestica subsp. syriaca),
• śnieguliczka biała (Symphoricarpos albus),
• tamaryszek (Tamarix sp.),
• tawuła japońska (Spiraea japonica),PM 16,8, dla szarej 17, dla van Houtte’a – 18,7
• tawuła norweska (Spiraea 'Grefsheim'),
• tawuła van Houtte'a (Spiraea xvanhouttei),
• topola czarna (Populus nigra) egzemplarz żeński,
• trzmielina Fortune'a (Euonymus fortunei),
• wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum),
• winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia),PM 16,8,
• wisteria (Wisteria sp.),
• żylistek szorstki (Deutzia sabra).