Alergie krzyżowe. Wywiad z Lekarzem.



 

 

Dlaczego niektóre produkty spożywcze szkodzą alergikom? I jakie objawy mogą wywołać? Poniżej wywiad z Urszula Jedynak-Wąsowicz; adiunkt, Klinika Chorób Dzieci Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński; Oddział Pulmonologii, Alergologii i Dermatologii, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy

Zapraszamy także do lektury!

Co to jest zespół alergii jamy ustnej?

 

 

Jest on jest następstwem reakcji krzyżowej, IgE zależnej na pokarmy pochodzenia roślinnego w stanie surowym u osób uczulonych na alergeny powietrznopochodne zawierające białka homologiczne (tzn białka podobne do siebie w swojej budowie) z białkami występującymi w tych pokarmach. Podobieństwo w budowie białek może dotyczyć zarówno roślin gatunkowo spokrewnionych, jak i niespokrewnionych. Białka te są wrażliwe na wysoką temperaturę oraz proces trawienia i nie wywołują objawów po spożyciu, ale tylko podczas bezpośredniego kontaktu ze śluzówką jamy ustnej.

Częstość występowania zespołu alergii jamy ustnej to do 24% dzieci z sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek oraz 30% dorosłych (najczęściej u pacjentów uczulonych na brzozę).

 

 

Kiedy pojawiają się objawy?

 

 

Zwykle do 15 min od kontaktu śluzówki z alergenem. W przeważającej większości ograniczone są do jamy ustnej i należą do nich:

 

  • pokrzywka zlokalizowana w jamie ustnej
  • niewielki obrzęk w obrębie śluzówki jamy ustnej, warg, podniebienia
  • świąd i uczucie drapania w gardle, podniebieniu
  • mrowienie i pieczenie języka.

 

Objawy ustępują szybko samoistnie lub po wypłukaniu ust z alergenu. Część pacjentów nie toleruje tych pokarmów w stanie surowym wyłącznie w sezonie pylenia roślin, inni zaś cały rok bez względu na sezon pylenia. Gotowane lub pieczone warzywa i owoce są dobrze tolerowane.

 

 

Jakie alergeny wziewne najczęściej reagują z pokarmami?

 

 

  • Pyłki drzew (brzoza odpowiada za 70% przypadków alergii jamy ustnej ): Jabłko, wiśnia, nektarynka, brzoskwinia, orzech laskowy, marchew, seler, soja, orzeszek ziemny, ziemniak, kiwi.
  • Bylica (obawy rzadziej niż w przypadku uczulenia na brzozę, ale o cięższym przebiegu): przyprawy, marchew, seler, mango, słonecznik, winogrona.
  • Trawy/zboża: mąki (pszenna, żytnia), otręby, pomidory, rośliny strączkowe. Poddaje się jednak w wątpliwość występowanie alergii pokarmowej wywołanej uczuleniem na pyłki traw.

 

 

Czy wszyscy alergicy muszą unikać tych produktów?

 

 

Absolutnie nie. Jeśli masz alergię na brzozę i jadasz orzechy czy jabłka nie mając przy tym żadnych objawów, to nie ma powodu, abyś ich unikał. Nie u wszystkich rozwijają się objawy alergii krzyżowej.

 

 

Czy zjedzenie selera może spowodować wstrząs anafilaktyczny u osób uczulonych np. na brzozę?

 

 

Tak, ale jedynie u ok. 1,7 % chorych. W takim przypadku mówimy o zespole pyłkowo-pokarmowym czyli reakcjach, zaczynających się od objawów typowych dla zespołu alergii jamy ustnej, ale przechodzących w kierunku objawów systemowych, uogólnionych takich jak:

 

• uogólniona pokrzywka
• wymioty
• duszność
• wstrząs anafilaktyczny

 

Ryzyko wystąpienia reakcji systemowej w przebiegu tego zespołu wynosi <10%, a ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego ok 1.7%. Pokarmy związane z ryzykiem wystąpienia wstrząsu u osób z uczuleniem na pyłki roślin to: brzoskwinia, orzechy, gorczyca.

 

 

Najczęściej występujące objawy uogólnione w zespole pyłkowo-pokarmowym to:

 

  • Zespół seler-bylica-brzoza-przyprawy (kumin, koper, pietruszka, anyż, kolendra)
  • Zespół bylica-gorczyca
  • Zespół lateks-owoce (awokado, kiwi, banan, ziemniak, brzoskwinia, pomidor)

 

 

Jak rozpoznać, czy coś nam szkodzi?

 

 

Jeśli masz objawy pyłkowicy od kilku lat i jesteś uczulony na brzozę, a dodatkowo pewnego dnia jedząc np. jabłko zauważysz, że swędzi i drętwieje Ci język, to najpewniej rozwinąłeś zespół alergii jamy ustnej. Powinieneś udać się do swojego alergologa i mu o tym opowiedzieć. Zaproponuje Ci wykonanie testów punktowych z natywnym alergenem (czyli w stanie naturalnym, takim jakim zwykle jadasz) jabłka lub innych owoców/warzyw lub też wykonanie badania z krwi w celu oznaczenia IgE swoistego dla alergenu pokarmowego krzyżującego z alergenem pyłku brzozy.

 

Również Twój alergolog poinformuje Cię o konieczności unikania tych owoców i/lub warzyw w stanie surowym. Możesz je zjadać ugotowane, smażone lub upieczone. Poinformuje Cię również o możliwości wystąpienia objawów po zjedzeniu innych krzyżowo reagujących pokarmów.

 

Jeśli miałeś objawy wskazujące na ciężką reakcję miejscową: zaburzenia połykania, uczucie „dyskomfortu w gardle”, uczucie opuchnięcia gardła lub objawy systemowej reakcji (jak powyżej) pilnie zgłoś się do alergologa i go o tym poinformuj. Alergolog zapisze Ci adrenalinę i przeszkoli z jej podawania. Poinformuje Cię również o całkowitej eliminacji z diety danego warzywa lub owocu nawet w postaci gotowanej lub pieczonej. Osoby z objawami alergii jamy ustnej po zjedzeniu brzoskwini, orzeszków ziemnych, orzechów drzew czy gorczycy (musztarda) powinni również być zaopatrzeni w adrenalinę z uwagi na podwyższone ryzyko wystąpienia reakcji systemowej.

 

 

Czy można to leczyć?

 

 

Skuteczną metodą leczenia alergii na pyłki roślin jest immunoterapia swoista, niestety mimo ustąpienia lub złagodzenia objawów alergii wziewnej objawy zespołu alergii jamy ustnej mogą pozostać i być uciążliwe.
Stosowanie leków przeciwhistaminowych również nie jest skuteczne i nie zapobiega wystąpieniu objawów miejscowych czy systemowych.

 

Podsumowanie

 

 

Nie każda osoba uczulona na pyłki drzew (brzoza) lub chwastów (bylica) rozwinie zespół alergii krzyżowej na alergeny pokarmowe owoców, warzyw czy przypraw. Zatem unikanie tych pokarmów jeśli nie mamy objawów alergii jest nieuzasadnione. W przypadku objawów łagodnych miejscowych w obrębie jamy ustnej wystarczająca jest eliminacja danego pokarmu w postaci surowej. Gotowane lub pieczone są dobrze tolerowane. Przy objawach ciężkich miejscowych lub uogólnionych koniecznie poproś swojego lekarza o przepisanie adrenaliny. Dodatkowo wyeliminuj dany pokarm ze swojej diety w każdej postaci.

 

Dziękujemy za wywiad i zapraszamy do lektury krótkiego materiału Pani Doktor o alergii na kiwi http://blog.idr24.pl/kiwi/

 

Pyłki rysuje dla nas Autor @Chomikiem i Rysikiem